Na co zwrócić uwagę przy zakupie domu? Lista 25 rzeczy do sprawdzenia
Oglądasz dom z rynku wtórnego i chcesz wiedzieć, co sprawdzić, zanim podasz cenę? Większość list kończy się na dachu i instalacjach, a o kwocie oferty decydują też ceny podobnych domów, to, co może powstać obok, ryzyka terenu i wpisy w księdze wieczystej. Przejdź 25 punktów w kolejności: najpierw te przed ofertą, potem przed zadatkiem i u notariusza. Przy każdym dostajesz miejsce, gdzie to sprawdzić, i to, co wynik znaczy dla ceny.
Co sprawdzić przed złożeniem oferty, a co dopiero przed zadatkiem?
Przed ofertą sprawdź cenę na tle transakcji, okolicę, plany obok i ryzyka terenu, bo od nich zależy kwota. Przed zadatkiem sprawdź stan prawny (m.in. księgę wieczystą i legalność budynku), stan techniczny z inspektorem i warunki umowy. Przy akcie notarialnym sprawdź jeszcze raz księgę i zaświadczenia.
Kolejność ma znaczenie, bo każdy kolejny krok trudniej cofnąć. Po ofercie trudno dołożyć nowy argument, a po zadatku wycofanie się może Cię kosztować zadatek.
Lista dotyczy domu z rynku wtórnego. Przy domu od dewelopera przyda się raport przed rezerwacją.
Jakie 25 rzeczy sprawdzić przed zakupem domu?
Przed zakupem domu sprawdź 25 rzeczy: 15 przed ofertą, 9 przed zadatkiem i 1 u notariusza. Kolumna „Co znaczy dla ceny” mówi, jak wynik zmienia kwotę albo decyzję.
| Nr | Co sprawdzić | Gdzie | Co znaczy dla ceny | Kiedy |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Transakcje podobnych domów | rejestr cen nieruchomości (geoportal.gov.pl) | punkt odniesienia dla kwoty | przed ofertą |
| 2 | Ceny działek w okolicy | ten sam rejestr | druga część ceny domu | przed ofertą |
| 3 | Historia ogłoszenia | portale ogłoszeń, pośrednik | długa sprzedaż i obniżki to miejsce na rozmowę | przed ofertą |
| 4 | Metraż | projekt, świadectwo energetyczne | cena za m² | przed ofertą |
| 5 | Koszt remontu | oględziny, kosztorysy wykonawców | odejmujesz od kwoty | przed ofertą |
| 6 | Koszt budowy podobnego domu dziś | stawki wykonawców za m² | górny punkt odniesienia | przed ofertą |
| 7 | Plan miejscowy działki i działek obok | Rejestr Urbanistyczny, gmina | co może powstać obok | przed ofertą |
| 8 | Plan ogólny i warunki zabudowy, gdy planu miejscowego nie ma | Rejestr Urbanistyczny, gmina | co może powstać obok | przed ofertą |
| 9 | Pozwolenia na budowę obok | wyszukiwarka RWDZ (GUNB) | widok, hałas, ruch | przed ofertą |
| 10 | Planowane drogi i inne inwestycje | zarządy dróg, plan miejscowy | dojazd albo hałas | przed ofertą |
| 11 | Zagrożenie powodziowe i podtopienia | Hydroportal, sąsiedzi | ubezpieczenie, koszty, cena | przed ofertą |
| 12 | Teren górniczy, osuwiska | MIDAS, SOPO, starostwo | szkody, zabezpieczenia | przed ofertą |
| 13 | Grunt podmokły, wysokie wody gruntowe | oględziny, sąsiedzi, badanie gruntu | izolacja, piwnica | przed ofertą |
| 14 | Linie energetyczne, gazociągi, służebność przesyłu | mapa uzbrojenia terenu (geoportal.gov.pl), dział III księgi | ograniczenia zabudowy | przed ofertą |
| 15 | Dojazd z drogi publicznej | mapa ewidencyjna, księga wieczysta | dostęp, kredyt | przed ofertą |
| 16 | Właściciel i współwłaściciele | dział II księgi | kto musi podpisać | przed zadatkiem |
| 17 | Służebności, dożywocie, roszczenia, egzekucja | dział III księgi | obciążenia zostają po zakupie | przed zadatkiem |
| 18 | Hipoteki i sposób ich spłaty | dział IV księgi, zaświadczenie banku | spłata z ceny | przed zadatkiem |
| 19 | Numer, powierzchnia i granice działki | wypis i wyrys z ewidencji gruntów | czy kupujesz to, co widzisz | przed zadatkiem |
| 20 | Legalność budynku i rozbudów | zawiadomienie o zakończeniu budowy, zgłoszenia, obrys | ryzyko formalne | przed zadatkiem |
| 21 | Konstrukcja, dach, wilgoć | inspektor z uprawnieniami budowlanymi | koszt napraw | przed zadatkiem |
| 22 | Instalacje, ogrzewanie, protokoły przeglądów | inspektor, protokoły | koszty i bezpieczeństwo | przed zadatkiem |
| 23 | Kanalizacja, szambo, woda, przyłącza | sprzedający, gmina | koszty stałe | przed zadatkiem |
| 24 | Najemcy, zameldowani, osoby z prawem mieszkania | sprzedający, umowy, księga | termin wydania domu | przed zadatkiem |
| 25 | Koszty zakupu i to, co zostaje w cenie | notariusz, umowa | budżet | u notariusza |
Za ile sprzedały się podobne domy w okolicy?
Pierwszym punktem odniesienia dla oferty są ceny 3–5 podobnych domów sprzedanych w ostatnich 24 miesiącach w promieniu ok. 2 km, bo mówią więcej niż cena z ogłoszenia. Cena domu obejmuje działkę, a w części aktów brakuje powierzchni budynku, więc porównuj też cenę całości. Podstawą są ceny transakcyjne nieruchomości, czyli kwoty z aktów notarialnych, a następny akapit mówi, jak je znaleźć.
Cena transakcyjna to kwota z aktu notarialnego. Sprawdzisz ją bezpłatnie w rejestrze cen nieruchomości na geoportal.gov.pl. Moduł analiz cen liczy tam statystyki w promieniu od 100 m do 5 km (domyślnie 500 m i 2 lata). Ustaw ok. 2 km i 24 miesiące, odrzuć transakcje wyraźnie inne (inny typ zabudowy, dużo większa działka) i zapisz 3–5 najbardziej podobnych: cenę, datę, działkę i powierzchnię domu, jeśli jest. Od tych liczb zaczyna się też odpowiedź na pytanie, ile zaproponować za dom.
Jak historia ogłoszenia, remont i koszt budowy zmieniają kwotę?
Sprawdź, od kiedy dom jest w sprzedaży i czy cena spadała: długa sprzedaż i obniżki dają miejsce na rozmowę. Remont, który czeka Cię zaraz po zakupie, policz z kosztorysów wykonawców i odejmij od kwoty. Koszt budowy podobnego domu dziś razem z ceną działki to górny punkt odniesienia. Cena wyraźnie wyższa to pytanie do sprzedającego, czym ją uzasadnia.
Czy metraż z ogłoszenia się zgadza?
Nie zawsze, bo powierzchnia w ogłoszeniu bywa liczona z poddaszem o niskim skosie, garażem i kotłownią. Porównaj ją z projektem, świadectwem charakterystyki energetycznej i danymi o budynku. Od metrażu zależy cena za m², więc różnica 15–20 m² to argument w rozmowie.
Świadectwo podaje rok oddania budynku do użytkowania, powierzchnię użytkową i ogrzewaną, więc poproś o nie przed ofertą. Przykład na danych fikcyjnych: ogłoszenie podaje 180 m², a świadectwo 165 m². Przy cenie 2 290 000 zł daje to ok. 13 880 zł/m², a nie ok. 12 720 zł/m², jak wynika z ogłoszenia. Stawkę 13 880 zł/m² porównaj z transakcjami z punktu 1.
Co może powstać na sąsiednich działkach?
Co może powstać obok, wyczytasz z planu miejscowego dla działki i działek sąsiednich oraz z pozwoleń na budowę wydanych w okolicy. Gdzie planu miejscowego nie ma, budowa wymaga decyzji o warunkach zabudowy. Na wniosek złożony od 1 września 2026 wydaje się ją tylko w gminie z planem ogólnym, czyli planem całej gminy, a dla nowego budynku zwykle tylko na wyznaczonym w nim obszarze uzupełnienia zabudowy.
W 2025 r. wydano pozwolenia albo przyjęto zgłoszenia z projektem dla 85 591 domów, które osoby prywatne budują na własne potrzeby. To o 27% więcej, niż oddano takich domów w tym roku, więc pole obok może za rok być budową.
Podstawa: art. 59 ust. 1 i art. 61 ust. 1 pkt 1a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 59 ust. 3 ustawy z 7 lipca 2023 o jej zmianie. Wymóg obszaru uzupełnienia zabudowy nie dotyczy m.in. rozbudowy i nadbudowy (art. 61 ust. 1a).
Plany miejscowe i plan ogólny przejrzysz bezpłatnie w Rejestrze Urbanistycznym (rejestr-urbanistyczny.gov.pl). Rejestr działa od 1 lipca 2026, ale do 30 listopada 2026 dane mogą być niepełne, więc sprawdź też stronę gminy. W planie czytaj przeznaczenie działek obok, wysokość zabudowy i drogi. Wydane pozwolenia i przyjęte zgłoszenia znajdziesz, m.in. po numerze działki, w publicznej wyszukiwarce rejestru wniosków, decyzji i zgłoszeń (RWDZ) Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego (wyszukiwarka.gunb.gov.pl).
Poza miastami na prawach powiatu najwięcej pozwoleń i zgłoszeń na takie domy było w 2025 r. w gminach podmiejskich:
| Gmina | Powiat | Pozwolenia i zgłoszenia, 2025 | Domy oddane, 2025 |
|---|---|---|---|
| Piaseczno | piaseczyński | 284 | 222 |
| Żukowo | kartuski | 267 | 283 |
| Oleśnica (gm. wiejska) | oleśnicki | 260 | 113 |
| Wiązowna | otwocki | 247 | 107 |
| Nadarzyn | pruszkowski | 239 | 184 |
Źródło: GUS, Bank Danych Lokalnych, dane za 2025 r., licencja CC BY 4.0; zestawienie PrzedOfertą, bez miast na prawach powiatu. Pełna lista: gdzie buduje się najwięcej domów.
W Wieliczce oddano w 2025 r. 199 domów i 741 mieszkań na sprzedaż lub wynajem, czyli domy to 21% nowych mieszkań. W takiej gminie sprawdź, czy plan dopuszcza obok zabudowę wielorodzinną.
Czy w pobliżu planowana jest droga albo inna inwestycja?
Sprawdź plany dróg krajowych i wojewódzkich oraz plan miejscowy, który rezerwuje tereny pod drogi. Nowa droga to szybszy dojazd, ale też hałas i ruch ciężarówek w czasie budowy. Zapisz odległość działki od planowanej trasy w metrach i zapytaj o termin budowy.
O drogi krajowe pytaj w Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, o wojewódzkie w zarządzie dróg wojewódzkich, a o pozostałe w powiecie i gminie: czy przy działce jest planowana inwestycja i na jakim jest etapie. Pozwolenia i zgłoszenia na halę, stację paliw albo zakład obok znajdziesz w tej samej wyszukiwarce RWDZ.
Czy działka leży na terenie zagrożonym powodzią?
Sprawdź mapy zagrożenia powodziowego. Obszar szczególnego zagrożenia powodzią to m.in. teren, na którym prawdopodobieństwo powodzi wynosi 1% (średnio raz na 100 lat) albo 10% (średnio raz na 10 lat). Zapytaj sąsiadów i sprzedającego o podtopienia i wodę w piwnicy, bo podtopień od deszczu i wód gruntowych mapy zwykle nie pokazują. Od ryzyka zależą koszty ubezpieczenia i cena.
Definicja (art. 16 pkt 34 Prawa wodnego) obejmuje też m.in. teren między linią brzegu a wałem przeciwpowodziowym. Mapy zagrożenia powodziowego Wód Polskich przejrzysz w Hydroportalu (wody.isok.gov.pl). Pokazują też obszary o niskim prawdopodobieństwie powodzi (0,2%) i tereny zagrożone zalaniem w razie uszkodzenia albo zniszczenia wału (art. 169 ust. 2 Prawa wodnego).
Na podmokły grunt (punkt 13) wskazują mokre ściany piwnicy, pompa w studzience i woda stojąca na działce po deszczu.
Czy to teren górniczy albo osuwiskowy?
Na Śląsku, w Zagłębiu Miedziowym i w części Małopolski sprawdź, czy dom leży na terenie górniczym, a w Karpatach i na skarpach, czy nie ma tam osuwisk. Pęknięcia ścian, krzywe nadproża i zabezpieczenia budynku to sygnały do dalszego sprawdzenia. Jak sprawdzamy dom na takim terenie, opisujemy na stronie sprawdź teren przed zakupem domu.
Teren górniczy to przestrzeń, na którą mogą szkodliwie wpływać roboty zakładu górniczego (art. 6 ust. 1 pkt 15 Prawa geologicznego i górniczego). Jego granice pokazuje baza MIDAS Państwowego Instytutu Geologicznego. Według stanu z 21 października 2026 baza ma 6 025 terenów górniczych. Ponad 80% z nich dotyczy złóż piasków i żwirów, a tylko 48 węgla kamiennego, choć tereny węglowe zajmują ok. 17% łącznej powierzchni. Teren górniczy nie musi więc oznaczać kopalni węgla: zapytaj, co się tam wydobywa.
Osuwiska pokazuje mapa osuwisk SOPO tego samego instytutu. Rejestr terenów zagrożonych ruchami masowymi ziemi, m.in. osuwiskami, prowadzi też starosta (art. 110a ust. 1 Prawa ochrony środowiska). Zapytaj sprzedającego o dawne szkody, naprawy i odszkodowania.
Czy do domu jest dojazd z drogi publicznej?
Jeśli dojazd prowadzi przez cudzą działkę albo drogę wewnętrzną, potrzebujesz służebności drogowej (prawa przejazdu przez cudzy grunt) albo udziału w działce drogowej, ujawnionych w księdze wieczystej. Bez tego właściciel sąsiedniej działki może dojazd utrudnić, a bank może mieć zastrzeżenia do kredytu. Gdy nie ma odpowiedniego dostępu, właściciel domu może żądać od sąsiadów ustanowienia drogi koniecznej, czyli służebności drogowej za wynagrodzeniem (art. 145 Kodeksu cywilnego). Bez ich zgody to sprawa w sądzie.
Na mapie ewidencyjnej (geoportal.gov.pl) sprawdź, czy działka graniczy z drogą publiczną. Służebność drogową na rzecz domu zobaczysz w dziale I-Sp jego księgi („Spis praw związanych z własnością”), a jako obciążenie w dziale III księgi działki, przez którą prowadzi dojazd. Droga konieczna działa wobec kupującego także bez wpisu (art. 7 pkt 4 ustawy o księgach wieczystych i hipotece), więc zapytaj, czy ktoś nie jeździ przez działkę, którą kupujesz.
Jak wygląda wynik sprawdzenia przed ofertą?
Każdy punkt listy kończy się jednym z trzech wniosków. UWAGA to ryzyko, które zmienia cenę albo decyzję, SPRAWDŹ to brak dokumentu albo pytanie do sprzedającego, a W NORMIE oznacza, że nic nie budzi zastrzeżeń. Tak może wyglądać Twój wynik dla domu 165 m² z działką 1 000 m² wystawionego za 2 290 000 zł. To przykład na danych fikcyjnych.
UWAGA
Za domem wydano pozwolenie na budynek wielorodzinny: 3 kondygnacje, 12 mieszkań. Nowy budynek zmieni widok i ruch na drodze dojazdowej, więc to argument w rozmowie o cenie.
SPRAWDŹ
Planowana droga powiatowa przebiega ok. 300 m od działki. Zapytaj w powiecie o przebieg i termin budowy.
Dobudówka ok. 28 m² jest na zdjęciach lotniczych z 2024 r., a na mapie z 2013 r. jej nie ma. Przed zadatkiem poproś o zgłoszenie albo pozwolenie na rozbudowę (punkt 20).
W NORMIE
Działka leży poza obszarem szczególnego zagrożenia powodzią, a dojazd prowadzi bezpośrednio z drogi publicznej.
Po części „przed ofertą” ustalisz, ile zaproponować w pierwszej ofercie: zacznij od transakcji z punktu 1, odejmij koszt remontu z punktu 5, a pozostałe wyniki, np. ryzyka z punktów 7–15, wykorzystaj jako argumenty w rozmowie.
Czy dom i jego rozbudowy są legalne i można w nim mieszkać?
Dom zwykle można użytkować po zawiadomieniu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy, jeśli nadzór nie wniósł sprzeciwu w 14 dni (art. 54 ust. 1 Prawa budowlanego). Bez zawiadomienia nadzór poucza właściciela, a jeśli po 60 dniach dom nadal jest użytkowany, nakłada karę za nielegalne użytkowanie (art. 59i). Dobudówka bez zgłoszenia to ryzyko formalne i argument do rozmowy o cenie. Samowolę budowlaną, czyli budowę bez wymaganego pozwolenia albo zgłoszenia, legalizuje się w trybie uproszczonym, jeśli od jej zakończenia minęło co najmniej 20 lat (art. 49f).
Poproś o zawiadomienie o zakończeniu budowy z potwierdzeniem doręczenia albo zaświadczenie o braku podstaw do sprzeciwu (art. 54 ust. 2), a czasem o pozwolenie na użytkowanie (art. 55). Te sprawy prowadzi powiatowy inspektor nadzoru budowlanego (art. 83 ust. 1). Porównaj obrys domu na mapie ewidencyjnej i na zdjęciach lotniczych (geoportal.gov.pl) z tym, co stoi na działce: dobudówka albo garaż spoza mapy to pytanie o zgłoszenie. Przy młodszej samowoli zapytaj prawnika o legalizację przed zadatkiem.
Kupujesz dom w budowie albo w stanie surowym?
Przy zakupie domu w budowie pozwolenie na budowę przenosi się na nowego inwestora decyzją, na jego wniosek (art. 40 ust. 1 Prawa budowlanego). Zgoda poprzedniego inwestora nie jest potrzebna, gdy własność działki przeszła już na Ciebie (art. 40 ust. 1a), a prawa ze zgłoszenia przenosi się tak samo (art. 40 ust. 4). Poproś o projekt i dziennik budowy, a koszt dokończenia policz przed ofertą.
Czy w domu ktoś mieszka albo ma do niego prawo?
Najem przechodzi na kupującego: kupując dom, wstępujesz w umowę najmu (art. 678 § 1 Kodeksu cywilnego). Dożywocie i niektóre służebności wiążą Cię nawet bez wpisu w księdze wieczystej. Zapytaj wprost i wpisz do umowy termin wydania domu wolnego od osób i rzeczy.
Przy kupnie domu z lokatorem przeczytaj umowę najmu przed zadatkiem. Umowy na czas oznaczony, zawartej na piśmie z datą pewną, nie wypowiesz, jeśli dom został już najemcy wydany (art. 678 § 2). Datę pewną daje m.in. wzmianka notariusza przy poświadczeniu podpisów (art. 81 § 2). Inną umowę najmu domu, w którym najemca mieszka, wypowiesz tylko z przyczyn z ustawy o ochronie praw lokatorów (art. 11 ust. 1). Gdy chcesz w nim zamieszkać, a najemca nie ma innego odpowiedniego lokalu ani lokalu zamiennego od Ciebie, okres wypowiedzenia to co najmniej 3 lata (art. 11 ust. 5).
Dożywocie to prawo do dożywotniego utrzymania, które dawny właściciel zastrzegł przy przekazaniu domu (art. 908 Kodeksu cywilnego). Wiąże Cię bez wpisu w księdze (art. 7 pkt 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece), a za świadczenia dla dożywotnika odpowiadasz też osobiście (art. 910 § 2 Kodeksu cywilnego), więc omów to z notariuszem. Niewpisana służebność mieszkania wiąże Cię, gdy przy zakupie wiesz o niej albo łatwo możesz się dowiedzieć (art. 6 ustawy o księgach wieczystych i hipotece).
Kto jest właścicielem i co jest w księdze wieczystej?
Dział II księgi wieczystej pokaże właściciela albo współwłaścicieli, dział III służebności, roszczenia i wpisy o egzekucji komorniczej, a dział IV hipoteki. Każdy, kto zna numer księgi, przegląda ją bezpłatnie przez internet (art. 36⁴ ust. 6 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Zanim wpłacisz zadatek, dowiedz się, jak sprawdzić księgę wieczystą dział po dziale, i przeczytaj ją sam.
Numer księgi weź od sprzedającego i wpisz go na ekw.ms.gov.pl. W dziale I-O (oznaczenie nieruchomości) porównaj numery i powierzchnię działek z ogłoszeniem. Przy kilku współwłaścicielach do sprzedaży całego domu potrzebna jest zgoda wszystkich (art. 199 Kodeksu cywilnego).
- Hipoteka zostaje na domu po sprzedaży, bo bank może odzyskać z niego dług bez względu na to, kto jest właścicielem (art. 65 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Dlatego spłaca się ją z ceny.
- Egzekucja komornicza toczy się dalej mimo sprzedaży zajętego domu (art. 930 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Wniosek o wpis o wszczęciu egzekucji składa komornik (art. 924 § 1). Z takim wpisem wstrzymaj zadatek do wyjaśnienia sprawy.
Jak sprawdzić koszty utrzymania domu?
Poproś o rachunki za ogrzewanie z 2–3 sezonów i o świadectwo charakterystyki energetycznej, które sprzedający musi Ci przekazać przy akcie (art. 11 ustawy o charakterystyce energetycznej budynków). Sprawdź rodzaj i wiek źródła ciepła, kanalizację (sieć czy szambo) i opłaty lokalne. Koszt ewentualnej wymiany pieca policz przed ofertą.
Nabywca nie może zrzec się prawa do świadectwa (art. 11 ust. 4), a świadectwo jest ważne 10 lat (art. 14 ust. 1). Świadectwa nie musi mieć m.in. zabytek ani dom przeznaczony do użytkowania najwyżej 4 miesiące w roku (art. 3 ust. 4). Jeśli dom ma świadectwo, ogłoszenie powinno podawać wskaźniki zapotrzebowania na energię i emisję CO₂ (art. 13), więc ich brak to pytanie do sprzedającego. Stawki podatku od nieruchomości sprawdzisz w uchwale rady gminy (art. 5 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych).
Co obejrzeć samemu, a co zlecić inspektorowi?
Sam obejrzyj to, co widać: zacieki, pęknięcia, zapach wilgoci, stan okien i dachu z ziemi, i zrób zdjęcia. Konstrukcję, wilgotność ścian, dach i instalacje oceni inżynier z uprawnieniami budowlanymi. Poproś też o protokoły: przegląd instalacji gazowej i przewodów kominowych robi się co roku, a instalacji elektrycznej co 5 lat, także w domu jednorodzinnym (art. 62 ust. 1 i 2 oraz art. 62a Prawa budowlanego).
Na co zwracać uwagę przy oglądaniu domu:
- ściany i sufity: pęknięcia, zacieki, odpadający tynk;
- piwnica: zapach stęchlizny, ślady wody, osuszacze;
- dach i poddasze: ugięcia, braki w pokryciu, ślady przecieków;
- okna: czy się domykają, czy przy ościeżach nie ma pleśni.
Protokół przeglądu podaje m.in. numer uprawnień osoby, która go zrobiła, i zalecenia (art. 62a ust. 2). Według cenników dwóch firm, sprawdzonych 21 października 2026, inspekcja kosztuje od ok. 500 zł za podstawowy przegląd domu do 100 m² do ok. 2 900 zł za rozszerzony pakiet z termowizją. Raport przed ofertą jej nie zastępuje, bo nie oglądamy domu na miejscu. Koszty napraw, które wskaże inspektor (punkty 21 i 22), omów ze sprzedającym przed zadatkiem. Inspektor i raport odpowiadają na różne pytania, więc sprawdzenie domu przed zakupem warto podzielić: raport przed ofertą, inspekcja przed zadatkiem.
Ile kosztuje sam zakup?
Przy domu z rynku wtórnego płacisz podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC): 2% wartości rynkowej, zwykle równej cenie z aktu (art. 6, 7 i art. 9 pkt 17 ustawy o PCC). Nie płacisz go, jeśli każdy z kupujących kupuje pierwszy dom albo mieszkanie. Do tego dochodzi taksa notarialna, czyli wynagrodzenie notariusza: przy domu za 2 mln zł najwyżej 6 770 zł netto, a przy stawce obniżonej o połowę 3 385 zł netto. Za wpis własności do księgi płacisz 200 zł, a podatek pobiera notariusz przy akcie (art. 10 ust. 2 ustawy o PCC).
Zwolnienie z PCC nie przysługuje, jeśli kupujący miał już mieszkanie, dom albo udział w nich, chyba że udział do 50% odziedziczył. Zakres zwolnienia przy domu z działką potwierdź z notariuszem. Połowę stawki ogólnej rozporządzenie o taksie przewiduje za umowę przeniesienia własności nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym (§ 6 pkt 18). Zapytaj notariusza, którą stawkę zastosuje do Twojej umowy.
Koszty zakupu domu za 2 000 000 zł (stawki z przepisów, cena to przykład na danych fikcyjnych):
| Pozycja | Kwota | Podstawa |
|---|---|---|
| Podatek od czynności cywilnoprawnych | 40 000 zł (2%) albo 0 zł przy zwolnieniu | art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a i art. 9 pkt 17 ustawy o PCC |
| Taksa notarialna za umowę sprzedaży domu, najwyżej | 6 770 zł netto (8 327,10 zł z VAT 23%), przy połowie stawki 3 385 zł netto (4 163,55 zł z VAT) | § 3 pkt 6 rozporządzenia o taksie: 4 770 zł + 0,2% od nadwyżki ponad 1 000 000 zł; połowa: § 6 pkt 18 |
| Wpis własności do księgi wieczystej | 200 zł | art. 42 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych |
| Wniosek notariusza do księgi wieczystej | najwyżej 200 zł netto (246 zł z VAT) | art. 79 pkt 8a Prawa o notariacie i § 16 rozporządzenia o taksie |
| Wypisy aktu | najwyżej 6 zł netto za każdą rozpoczętą stronę | § 12 ust. 1 rozporządzenia o taksie |
| Przy kredycie: wpis hipoteki | 200 zł | art. 42 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych |
| Przy kredycie: taksa za ustanowienie hipoteki | najwyżej 1/4 stawki z § 3 od kwoty zabezpieczenia | § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia o taksie |
| Razem bez wypisów i kosztów kredytu | 44 609,55–48 773,10 zł z podatkiem albo 4 609,55–8 773,10 zł przy zwolnieniu | suma |
Co sprawdzić przed zadatkiem i u notariusza?
Przed zadatkiem sprawdź aktualną księgę, brak zameldowanych osób i umów najmu, wysokość zadatku i warunki jego utraty, a jeśli jest hipoteka, sposób jej spłaty z ceny. Przy akcie sprawdź jeszcze raz księgę w dniu podpisania i zaświadczenie o niezaleganiu z podatkiem od nieruchomości. Przy wydaniu domu spisz protokół zdawczo-odbiorczy ze stanami liczników.
Zadatek działa w obie strony, jeśli umowa nie stanowi inaczej. Gdy umowy nie wykonasz Ty, sprzedający może od niej odstąpić i zatrzymać zadatek. Gdy nie wykona jej sprzedający, możesz odstąpić i żądać dwa razy wyższej kwoty (art. 394 § 1 Kodeksu cywilnego). Umowa przedwstępna w formie aktu notarialnego pozwala żądać zawarcia umowy sprzedaży (art. 390 § 2 w związku z art. 158), a przy zwykłej formie pisemnej zostaje odszkodowanie (art. 390 § 1). Zapisz w niej cenę, zadatek, termin aktu, spłatę hipoteki, warunek kredytu, termin wydania domu i to, co zostaje w cenie.
W dniu aktu sprawdź, czy w księdze nie ma wzmianki o nowym wniosku albo ostrzeżenia. Wyłączają one ochronę, jaką kupującemu daje treść księgi (art. 8 ustawy o księgach wieczystych i hipotece).
Najczęstsze pytania
Co sprawdzić przed zakupem starego domu?
Przy starym domu sprawdź z inspektorem konstrukcję, dach, wilgoć i instalacje, a sam legalność rozbudów i koszty ogrzewania. W domu sprzed kilkudziesięciu lat zapytaj o wiek instalacji elektrycznej, ocieplenia i źródła ciepła, a koszt ich wymiany policz przed ofertą.
Jakie dokumenty sprawdzić przy zakupie domu z rynku wtórnego?
Księgę wieczystą, wypis i wyrys z ewidencji gruntów, zawiadomienie o zakończeniu budowy albo pozwolenie na użytkowanie, projekt, świadectwo charakterystyki energetycznej i protokoły przeglądów. Przy domu w budowie dochodzą pozwolenie na budowę i dziennik budowy.
Czy kupić dom w stanie surowym albo w budowie?
Dom w budowie możesz kupić, ale sprawdź pozwolenie na budowę i dziennik budowy, bo żeby budować dalej, pozwolenie trzeba przenieść na Ciebie decyzją. Koszt dokończenia policz przed ofertą.
Kiedy wpłacić zadatek?
Dopiero po sprawdzeniu księgi, stanu technicznego i warunków umowy przedwstępnej. Jeśli umowa nie stanowi inaczej, a to Ty jej nie wykonasz, sprzedający może od niej odstąpić i zatrzymać zadatek. Gdy umowy nie wykona sprzedający, możesz odstąpić i żądać dwa razy wyższej kwoty.
Jak sprawdzić granice działki?
W wyrysie z ewidencji gruntów i na mapie ewidencyjnej. Gdy płot nie zgadza się z mapą, geodeta może wznowić znaki albo wyznaczyć punkty graniczne. Spór o przebieg granicy rozstrzyga rozgraniczenie u wójta albo burmistrza, a w niektórych sprawach sąd.
Oglądasz dom? Sprawdź go, zanim podasz cenę.Wklej link do ogłoszenia. Raport dostaniesz do 3 dni roboczych.
Zamów raportPowiązane poradniki
Sprawdzenie domu przed zakupem: co da raport, a co inspektor?
Sprawdzenie domu przed zakupem: co sprawdzi inspektor, co rzeczoznawca, a co raport przed ofertą. Ile to kosztuje, ile trwa i w jakiej kolejności.
Aktualizacja: 24 października 2026
Księga wieczysta: jak ją sprawdzić i co znaczą wpisy w działach III i IV
Jak sprawdzić księgę wieczystą: gdzie ją bezpłatnie przejrzeć, skąd wziąć numer i co znaczą wpisy w działach III i IV, od służebności po hipoteki.
Aktualizacja: 24 października 2026
Ceny transakcyjne nieruchomości: jak je sprawdzić i jak czytać
Za ile sprzedały się domy i mieszkania obok? Sprawdź bezpłatnie ceny transakcyjne nieruchomości, odrzuć nietypowe i porównaj je z ogłoszeniem.
Aktualizacja: 24 października 2026
Źródła
- Prawo budowlane, tekst ujednolicony (t.j. Dz.U. 2026 poz. 524 ze zm.)
- Kodeks cywilny, tekst ujednolicony (t.j. Dz.U. 2026 poz. 795)
- Ustawa o księgach wieczystych i hipotece, tekst ujednolicony (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1066)
- Kodeks postępowania cywilnego, tekst ujednolicony (t.j. Dz.U. 2026 poz. 468 ze zm.)
- Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, tekst ujednolicony (t.j. Dz.U. 2026 poz. 538 ze zm.)
- Ustawa z 7 lipca 2023 o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, tekst ujednolicony (Dz.U. 2023 poz. 1688 ze zm., w tym Dz.U. 2026 poz. 781)
- Prawo wodne, tekst ujednolicony (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1335)
- Prawo geologiczne i górnicze, tekst ujednolicony (t.j. Dz.U. 2026 poz. 69)
- Prawo ochrony środowiska, tekst ujednolicony (t.j. Dz.U. 2025 poz. 647 ze zm.)
- Prawo geodezyjne i kartograficzne, tekst ujednolicony (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1151 ze zm.)
- Rozporządzenie w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie teleinformatycznym (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1583 ze zm.)
- Ustawa o charakterystyce energetycznej budynków, tekst ujednolicony (t.j. Dz.U. 2024 poz. 101)
- Rozporządzenie zmieniające rozporządzenie w sprawie metodologii wyznaczania charakterystyki energetycznej (Dz.U. 2023 poz. 697): wzór świadectwa
- Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych, tekst ujednolicony (t.j. Dz.U. 2026 poz. 191)
- Rozporządzenie w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1566)
- Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, tekst ujednolicony (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1228 ze zm.)
- Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych, tekst ujednolicony (t.j. Dz.U. 2025 poz. 707)
- Prawo o notariacie, tekst ujednolicony (t.j. Dz.U. 2026 poz. 614 ze zm.)
- Ustawa o ochronie praw lokatorów, tekst ujednolicony (t.j. Dz.U. 2023 poz. 725)
- Ustawa o drogach publicznych, tekst ujednolicony (t.j. Dz.U. 2025 poz. 889 ze zm.)
- Ustawa o podatku od towarów i usług, tekst ujednolicony (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1263 ze zm.): stawka 23% (art. 146ef)
- Geoportal.gov.pl: Rejestr Cen Nieruchomości (RCN) i moduł analiz cen
- Geoportal.gov.pl: zbiory danych (EGiB, GESUT, ortofotomapa)
- gov.pl: Elektroniczne Księgi Wieczyste
- gov.pl: Rejestr Urbanistyczny uruchomiony (1 lipca 2026)
- Główny Urząd Nadzoru Budowlanego: publiczna wyszukiwarka RWDZ
- Wody Polskie, ISOK: Hydroportal (mapy zagrożenia powodziowego)
- Państwowy Instytut Geologiczny (PIG-PIB): MIDAS (tereny górnicze)
- GUS, Bank Danych Lokalnych: dane za 2025 r. w rankingu gmin PrzedOfertą
Wszystkie źródła otwarte 21 października 2026.